Optietheorie

Definitie opties

Opties zijn afgeleide produkten, dat betekent dat hun waarde afhankelijk is van een onderliggende waarde. Opties kunnen op diverse produkten gegeven worden, bijvoorbeeld grondstoffen, onroerend goed, goud of landbouwprodukten, maar de bekendste opties zijn opties op aandelen. We zullen ons in het onderstaande beperken tot aandelenopties.

Call opties

- De koper van een call optie heeft het recht om de onderliggende waarde gedurende de looptijd voor een bepaald bedrag (=uitoefenprijs) te kopen. Hiervoor betaalt de koper een premie.

- De verkoper van een call optie heeft de plicht om de onderliggende waarde gedurende de looptijd voor een bepaald bedrag (=uitoefenprijs) te verkopen. Hiervoor ontvangt de verkoper een premie. Verkopen van een optie wordt ook wel schrijven van een optie genoemd.

Put opties

- De koper van een put optie heeft het recht om de onderliggende waarde gedurende de looptijd voor een bepaald bedrag (=uitoefenprijs) te verkopen. Hiervoor betaalt de koper een premie.

- De verkoper van een put optie heeft de plicht om de onderligende waarde gedurende de looptijd van de optie voor een bepaald bedrag (=uitoefenprijs) te kopen. Hiervoor ontvangt de verkoper een premie. Verkopen van een optie wordt ook schrijven van een optie genoemd.

Handelshoeveelheid per contract

Opties op aandelen: 100
Opties op valuta: 10.000
Opties op indexen: 100
Opties op goud: 10
Opties op zilver: 1000
Opties op obligaties: 100

Out the money

Stel een call optie geeft het recht om een bepaald aandeel voor 100 euro the kopen. De koers van het aandeel is op dit moment echter 90. De optie heeft in dit geval alleen maar tijdwaarde. Als de koers van het aandeel 90 blijft dan zal de optie aan het eind van de looptijd waardeloos aflopen. De optie noemt men in dit geval out-the-money.

In the money

Stel een call optie geeft het recht om een bepaald aandeel voor 100 euro te kopen. De koers van het aandeel is op dit moment echter 110. De optie heeft een intrinsieke waarde van 10 en ook nog een tijdwaarde die afhankelijk is van de resterende looptijd. De optie is in dit geval in-the-money.

Risico

De koper van zowel een call optie als een put optie loopt nooit meer risico dan de premie die hij voor zijn optie betaalt. In het slechtste geval kan hij deze premie helemaal verliezen. De verkoper van zowel een call optie als een put optie loopt echter een groter risico dan de premie die hij ontvangt. Het volgende voorbeeld kan dit duidelijk maken.

Stel op 100 aandelen die momenteel Euro 50 noteren wordt een put optie geschreven van E45, dat wil zeggen de verkoper heeft de plicht om de aandelen aan het eind van de looptijd te kopen voor E45. De verkoper ontvangt hiervoor een premie van E7,50. De koers van het aandeel zakt echter naar E25. De verkoper van de opties heeft dan de plicht om de aandelen te kopen voor E45, terwijl ze maar E25 noteren. Zijn verlies bedraagt (45-25)100=2000. Hij heeft echter in het begin een premie ontvangen van 7,50.100=750. Zijn totale verlies bedraagt dus 2000-750=1250.

Gedekt en ongedekt schrijven

Schrijft een belegger een optie, dan moet hij als zekerheid een geldbedrag of aandelen storten bij zijn bank. Dit bedrag of deze aandelen noemen we dekking of margin. Euronext wil zekerheid dat de schrijver aan zijn verplichting kan voldoen. De schrijver gaat immers een verplichting aan om te kopen of te verkopen. Deze zekerheid verkrijgt Euronext door de schrijver een dekkingsbedrag te laten storten.

Een call optie schrijven

Een belegger die een call optie wil schrijven, kan deze optie gedekt of ongedekt schrijven. Bezit hij de onderliggende waarde van de optie, dan heeft hij de optie gedekt geschreven. Bezit hij de onderliggende waarde van de optie niet, dan heeft hij de optie ongedekt geschreven. In dit laatste geval moet hij een dekkingsbedrag storten bij zijn bank. Oefent de koper van de call optie, de optie uit, dan moet de schrijver alsnog de onderliggende aandelen kopen om aan zijn leveringsplicht te voldoen.

Een put optie schrijven

Bij het schrijven van een putoptie is het natuurlijk niet mogelijk om de onderliggende waarde te deponeren. De schrijver van de put optie gaat immers de verplichting aan om aan te kopen. Een put optie kan alleen ongedekt geschreven worden en daarom is de schrijver van de putoptie altijd verplicht een dekkingsbedrag bij zijn bank te storten.

Indexopties en weekopties schrijven

Beleggers die een call of een put optie op een index willen schrijven, schrijven deze altijd ongedekt. De onderliggende waarde is immers een index, een samengestelde waarde die niet als afzonderlijke grootheid geleverd kan worden. Schrijvers van een call of een put optie op een index zijn daarom altijd verplicht een dekkingsbedrag bij hun bank te storten.

Prijsbepaling van opties

De theoretische waarde van een optie is afhankelijk van een aantal factoren, onder andere de koers van de onderliggende waarde, de nog resterende tijdsduur en de mate waarin de koers van de onderliggende waarde fluctueert. Het Black&Scholes model is het bekendste model om de koers van een optie te berekenen.

Een optiecalculator die volgens de principes van het Black&Scholes model werk staat op www.behr.nl